Dấu hiệu nhồi máu cơ tim: nhận biết sớm để vượt qua cửa tử

Nhồi máu cơ tim gây ra gần 600.000 ca tử vong mỗi năm tại Mỹ, trong đó có tới 50% trường hợp bị tử vong trước khi người bệnh được đưa tới bệnh viện. Do vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu nhồi máu cơ tim để cấp cứu kịp thời có ý nghĩa hết sức quan trọng, quyết định sự sống còn của bệnh nhân.

Dấu hiệu nhồi máu cơ tim sớm

Phần lớn các cơn nhồi máu cơ tim đều có triệu chứng đau thắt ngực. Tuy nhiên, không phải tất cả các cơn đau thắt ngực đều là nhồi máu cơ tim. Người bệnh có thể phân biệt được biểu hiện đau thắt ngực trong nhồi máu cơ tim với các cơn đau thắt ngực thông thường, dựa trên những đặc điểm sau:

  • - Cơn đau thắt ngực thông thường: là biểu hiện đau ngực dự đoán trước được, thường chỉ xuất hiện trong vài phút, do cơ tim không được nhận đủ lượng máu và oxy mà nó cần. Cơn đau thường xảy ra khi người bệnh căng thẳng hoặc hoạt động gắng sức làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Biểu hiện đau sẽ nhanh chóng được giảm bớt sau khi nghỉ ngơi hoặc sử dụng thuốc giãn mạch, và cơ tim không bị tổn thương vĩnh viễn.
  • - Cơn đau thắt ngực trong nhồi máu cơ tim: thường xuất hiện với cường độ mạnh và liên tục, được mô tả giống như đang có một bàn tay bóp nghẹt lấy trái tim, đau có thể lan tới vai, cổ, hàm và cánh tay. Cơn đau kéo dài hơn, không thuyên giảm khi nghỉ ngơi hay dùng thuốc. Cơn đau thắt ngực trong nhồi máu cơ tim xảy ra khi lượng máu tới nuôi dưỡng cơ tim bị giảm sút đáng kể hoặc bị chặn lại hoàn toàn, khiến một vùng cơ tim bị chết đi và để lại những tổn thương vĩnh viễn, không hồi phục.

 Đau thắt ngực là dấu hiệu điển hình của nhồi máu cơ tim

Đau thắt ngực là dấu hiệu điển hình của nhồi máu cơ tim

Biểu hiện và mức độ đau ngực trong nhồi máu cơ tim có thể không giống nhau ở mỗi người bệnh. Một số trường hợp đau nhẹ có thể khiến người bệnh bị nhầm lẫn với chứng ợ nóng. Ở phụ nữ, thường ít khi nhận thấy cơn đau thắt ngực điển hình, thay vào đó họ có thể chỉ cảm thấy căng tức ở vùng ngực, hoặc đau ở cánh tay, cổ, lưng hoặc hàm.

Có tới khoảng 25% các cơn nhồi máu cơ tim xảy ra mà không hề có bất kỳ dấu hiệu đau ngực nào cảnh báo trước. Chúng thường liên quan đến tình trạng "thiếu máu cơ tim thầm lặng" và chỉ có thể phát hiện được bằng cách đo điện tâm đồ (ECG), thường gặp ở người bị tiểu đường mắc bệnh mạch vành.

Một số dấu hiệu nhồi máu cơ tim khác gồm có:

  • - Cảm giác đau thắt ngực không thở nổi như bị đè nén, cứng hàm họng như bị bóp nghẹn cổ.
  • - Khó thở, hụt hơi, thở gấp đột ngột. Cảm giác bồn chồn, hốt hoảng và cảm giác cái chết đang đến gần
  • - Chóng mặt, nôn hoặc buồn nôn, mệt và cảm thấy như kiệt sức
  • - Đổ mồ hôi lạnh vùng đầu cổ bất thường - đây là dấu hiệu rất đặc trưng của nhồi máu cơ tim
  • - Đầy trướng bụng, buồn đi cầu có thể xuất hiện trước khi cơn nhồi máu xảy ra, vì thế dễ nhầm với bệnh đường tiêu hóa.

Nếu nhận thấy các triệu chứng rõ ràng hoặc nghi ngờ bị nhồi máu cơ tim, tốt nhất bạn nên nhanh chóng liên hệ y tế để được trợ giúp.

Những yếu tố nguy cơ gây ra cơn nhồi máu cơ tim

- Bệnh mạch vành: xơ vữa mạch vành là nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim. Khi các mảng xơ vữa bị nứt vỡ, chúng tạo điều kiện để các cục máu đông hình thành, gây tắc nghẽn động mạch vành và ngăn cản dòng máu tới nuôi tim. Sau bệnh mạch vành là bệnh tiểu đường, bệnh tăng huyết áp.

Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm: 

  • - Cao tuổi: các cơn nhồi máu cơ tim thường xảy ra ở đàn ông trên 45 tuổi và phụ nữ trên 55 tuổi.
  • - Hút thuốc lá: làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh mạch vành và tăng tỷ lệ tử vong do bệnh mạch vành lên đến 70%.
  • - Di truyền: nguy cơ bị nhồi máu cơ tim sẽ cao hơn ở những người có tiền sử gia đình bị nhồi máu cơ tim.
  • - Mức cholesterol máu cao; Chế độ ăn giàu chất béo bão hòa; Làm việc căng thẳng; Ít hoạt động thể chất

Thông thường, cơn nhồi máu cơ tim xảy ra khi có sự kết hợp của nhiều yếu tố, chẳng hạn như một người bệnh mạch vành hút thuốc lá thường xuyên và ít vận động thể lực sẽ rất dễ có dấu hiệu nhồi máu cơ tim sớm, nguy cơ này cao hơn gấp nhiều lần so với những người bệnh có lối sống lành mạnh.

Cứu lấy tính mạng bằng cách xử trí nhồi máu cơ tim sớm

Nếu đột nhiên bạn bị cơn đau thắt ngực và nghi ngờ có dấu hiệu nhồi máu cơ tim, việc đầu tiên cần làm là:

  1. Ngưng mọi hoạt động, từ từ ngồi xuống và ngồi trong tư thế nửa nằm, nửa ngồi ở nơi gần nhất, nếu chọn được chỗ có tựa lưng càng tốt để giúp thư giãn dễ dàng hơn. Nghỉ ngơi tuyệt đối là cần thiết. Buông lỏng vai và hai cánh tay, tập trung vào hơi thở. Hít nhẹ bằng mũi, không cố hít sâu, không nín hơi để không bị căng cơ. Sau đó nhắm mắt lại và thở ra từ từ, thật đều. Lặp lại cách thở này cho tới khi cơn đau giảm dần. 
  2. Dùng thuốc giãn mạch nhanh như Ni-tro-gly-xe-rin (ngậm dưới lưỡi), hoặc dùng dạng xịt để bơm vào dưới lưỡi - nếu như có sẵn thuốc trong người
  3. Nhờ người trợ giúp gọi xe cấp cứu nếu cơn đau không giảm trong vòng 15 phút

Cơn nhồi máu cơ tim có thế xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào mà không thể đoán trước, do vậy nếu bạn nằm trong nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị nhồi máu cơ tim, hãy lưu ý luôn dự trữ sẵn thuốc và mang theo người, điều này hết sức hữu ích để giúp cứu lấy mạng sống của bạn khi cơn nhồi máu cơ tim xảy ra.  

Điều trị nhồi máu cơ tim chỉ hữu hiệu khi được tiến hành sớm, nhất là khi thuốc tiêu huyết khối mạch vành chỉ đặc hiệu trong vòng 2 giờ đến 4 giờ đầu tiên của nhồi máu cơ tim, nếu quá 6 giờ thì sẽ không có tác dụng vì vùng cơ tim bị hoại tử đã lan rộng. Sử dụng thuốc càng sớm, sẽ càng giảm thiểu được các rủi ro của nhồi máu cơ tim.

Cách phòng ngừa cơn nhồi máu cơ tim xuất hiện, sống khỏe với bệnh tim

 Duy trì lối sống lành mạnh giúp ngăn ngừa nhồi máu cơ tim

Duy trì lối sống lành mạnh giúp ngăn ngừa nhồi máu cơ tim

Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sẽ giúp người bệnh tim mạch ngăn ngừa được cơn nhồi máu cơ tim xuất hiện và kéo dài tuổi thọ, bằng cách:

  • - Không hút thuốc lá
  • - Giảm cholesterol máu: các nghiên cứu cho thấy, giảm được 10% mức tăng cholesterol máu sẽ giúp bạn giảm được tới 21% nguy cơ tử vong vì nhồi máu cơ tim do bệnh mạch vành. 
  • - Kiểm soát tốt huyết áp: Với những người bệnh có mức huyết áp cao thì việc giảm được 5-6mmHg huyết áp tâm trương sẽ giúp giảm tỉ lệ gặp phải dấu hiệu nhồi máu cơ tim xuống 14%. 
  • - Tập thể dục đều đặn: tập thể dục mang lại rất nhiều lợi ích cho người bệnh tim, giúp giảm nhịp tim, giảm huyết áp, giảm nhu cầu oxy của cơ tim và giảm mỡ máu.
  • - Chế độ ăn uống lành mạnh: đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa nhồi máu cơ tim và duy trì một trái tim mạnh khỏe.
  • - Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi và ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày.

Tiêu thụ chất béo một cách thông minh: lựa chọn các loại dầu từ thực vật, chỉ ăn thịt nạc, bỏ mỡ và da, không nên ăn quá 2 quả trứng mỗi tuần, hạn chế đồ chiên, nướng, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn vặt như xúc xích, khoai tây chiên, bánh nướng…

  • - Ăn 2-3 bữa (khoảng 150g) cá và hải sản mỗi tuần.
  • - Lựa chọn các loại sữa ít béo, sữa đã tách bơ, sữa chua.
  • - Tránh nêm nhiều muối vào thức ăn. Hạn chế các thực phẩm có chứa hàm lượng muối cao như cá khô, dưa muối, cà muối,…
  • - Hạn chế các thực phẩm có nhiều đường như bánh, kẹo, thức uống có đường…
  • - Hạn chế uống nhiều rượu, chỉ nên uống 1-2 ly rượu vang nhỏ mỗi ngày.

Xem chia sẻ kinh nghiệm phòng ngừa cơn nhồi máu cơ tim tái phát của bác Luận – Thanh Hoá:

Hầu hết các cơn nhồi máu cơ tim có thể khiến người bệnh tử vong trong vòng vài giờ nếu không được cấp cứu kịp. Do vậy đừng bao giờ chần chừ trong việc xử trí và gọi cấp cứu nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu nhồi máu cơ tim đang bắt đầu xuất hiện, xử trí càng sớm cơ hội sống sót của bạn càng cao.

DS Thu Thảo

XEM CHIA SẺ KINH NGHIỆM TRỊ BỆNH MẠCH VÀNH HIỆU QUẢ

Nguồn tham khảo:

https://www.webmd.com/heart-disease/understanding-heart-attack-basics#1

http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJM199205213262107

https://www.heartfoundation.org.au/after-my-heart-attack/heart-attack-recovery/diets-and-meals

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

Chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên!