Bệnh xơ vữa mạch vành và những điều cần biết

Xơ vữa mạch vành hay bệnh mạch vành là một trong những căn bệnh tim mạch phổ biến nhất, với triệu chứng điển hình là đau thắt ngực. Nếu không được điều trị, xơ vữa mạch vành có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim và suy tim. 

 Xơ vữa mạch vành là một tình trạng viêm mạn tính của động mạch vành, đặc trưng bởi sự lắng đọng của các chất béo trong lòng động mạch, làm hình thành nên các mảng xơ vữa. Theo thời gian, những mảng xơ vữa phát triển dày lên, gây thu hẹp lòng mạch, khiến lượng máu về tim giảm hoặc bị chặn lại hoàn toàn. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người bệnh tim mạch trên toàn thế giới. Chỉ tính riêng ở Mỹ đã có 16,3 triệu người mắc căn bệnh này, với hơn 400.000 ca tử vong mỗi năm.

Các mảng xơ vữa mạch vành làm giảm lưu lượng máu đến nuôi tim
Các mảng xơ vữa mạch vành làm giảm lưu lượng máu đến nuôi tim

Nguyên nhân gây bệnh xơ vữa mạch vành

Quá trình hình thành của các mảng xơ vữa mạch vành có thể khởi phát từ khi chúng ta còn rất trẻ, ở khoảng độ tuổi 20. Trong đó rối loạn cholesterol máu là nguyên nhân chính gây xơ vữa mạch. Sự gia tăng của cholesterol "xấu" (LDL-c) và sự giảm sút của cholesterol tốt (HDL-c) bởi nhưng yếu tố nguy cơ như lối sống không lành mạnh, chế độ ăn uống dư thừa chất béo, ít vận động, người cao tuổi, huyết áp cao, tiển sử gia đình mắc bệnh mạch vành, hút thuốc lá, béo phì, căng thẳng, stress và tiểu đường…  tạo tiền đề để chất béo tích tụ trong lòng động mạch vành. Chúng kích hoạt các phản ứng miễn dịch gây viêm mạn tính mạch máu và làm tổn thương lòng mạch. Chất béo trong máu lắng đọng xuống thành mạch, kết hợp với các tế bào bạch cầu, xác tế bào, canxi… hình thành các mảng xơ vữa. Các mảng xơ vữa phát triển dày lên và thu hẹp dần lòng mạch. Chúng có khả năng bong ra hoặc nứt vỡ, làm hình thành nên các cục máu đông gây nhồi máu cơ tim.

Triệu chứng bệnh xơ vữa mạch vành

Bệnh xơ vữa mạch vành trong giai đoạn đầu sẽ không có triệu chứng hoặc các triệu chứng rất mờ nhạt, khó nhận biết.

Khi lòng mạch bị thu hẹp đáng kể, tim không nhận đủ máu và oxy để hoạt động, người bệnh có thể xuất hiện các cơn đau thắt ngực, đây là triệu chứng phổ biến nhất của bệnh xơ vữa mạch vành. Tình trạng đau thắt ngực của người bệnh không giống nhau, tùy vào cảm nhận và sức khỏe của từng người. Cơn đau thắt ngực điển hình được mô tả là:

  • - Cảm giác trái tim bị bóp chặt, đau đớn ở ngực, dưới xương ức, đau lan ra cổ, cánh tay, bụng, lưng, vai trái.
  • - Cơn đau thắt ngực xuất hiện khi người bệnh vận động gắng sức hoặc bị sốc tâm lý (vui quá, buồn quá, thất vọng quá mức…) và chấm dứt khi người bệnh nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc giãn mạch.

Phụ nữ, người già và những người có bệnh tiểu đường có thể gặp phải những triệu chứng khác như mệt mỏi, khó thở, tay chân yếu ớt, vô lực.

Đau thắt ngực là triệu chứng điển hình của bệnh xơ vữa mạch vành 

Đau thắt ngực là triệu chứng điển hình của bệnh xơ vữa mạch vành

Biến chứng bệnh xơ vữa mạch vành

Bệnh xơ vữa mạch vành ở giai đoạn nặng gây ra những cơn đau thắt ngực ngày càng dữ dội trong thời gian dài. Từ cơn đau thắt ngực ổn định (gặp khi bệnh nhân gắng sức), có thể chuyển sang cơn đau thắt ngực không ổn định (xuất hiện ngay cả lúc nghỉ ngơi, khi người bệnh đang ngủ hoặc sinh hoạt bình thường).

Cơn đau thắt ngực không ổn định thường xảy ra do sự nứt vỡ của các mảng xơ vữa, dẫn đến hình thành cục máu đông gây bít tắc đột ngột một phần hoặc toàn bộ lòng mạch. Triệu chứng đau ngực thường dữ dội hơn, kéo dài hơn. Các cơn đau xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều, cường độ đau tăng dần và nguy cơ cao dẫn tới nhồi máu cơ tim, đe dọa nghiêm trọng tính mạng người bệnh. Cơn nhồi máu cơ tim khiến một phần cơ tim bị hoại tử và trở thành sẹo. Cho dù bệnh nhân sống sót, cũng có nguy cơ cao bị gặp phải các rối loạn nhịp tim nguy hiểm như rung nhĩ hoặc rung thất.

Sự tắc hẹp mạch vành trong thời gian dài khiến các tế bào cơ tim hoạt động trong tình trạng thiếu oxy và năng lượng, làm cơ tim bị suy yếu và dẫn đến suy tim.

Chẩn đoán bệnh xơ vữa mạch vành

Khi có các triệu chứng kể trên, người bệnh cần đến gặp ngay các bác sĩ chuyên khoa tim mạch để được chẩn đoán. Bác sỹ sẽ tiến hành khai thác bệnh sử của người bệnh, đo huyết áp, chỉ định các xét nghiệm cholesterol máu, đường huyết hoặc một số xét nghiệm khác để chẩn đoán bệnh, bao gồm:

  • - Xét nghiệm quyét canxi mạch vành: có thể giúp phát hiện mảng xơ vữa và mức độ tắc hẹp trong lòng động mạch.
  • - Xét nghiệm sinh hóa Protein phản ứng C siêu nhạy (CPR): Giúp phát hiện tình trạng viêm nghiêm trọng.
  • - Điện tâm đồ ECG để đo các hoạt động điện tim của người bệnh.
  • - Thử nghiệm gắng sức: Phát hiện các triệu chứng khi người bệnh vận động
  • - Siêu âm tim
  • - Chụp X-quang

Từ những thông tin này, bác sỹ có thể chẩn đoán xác định được bệnh xơ vữa mạch vành và ước đoán nguy cơ mắc nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ của bệnh nhân trong 10 năm tới.

Điều trị bệnh xơ vữa mạch vành

Mục tiêu trong điều trị bệnh xơ vữa mạch vành là cải thiện lưu lượng máu về tim, giảm các cơn đau thắt ngực và ngăn ngừa nhồi máu cơ tim. Trong đó việc phát hiện sớm bệnh sẽ quyết định khả năng phục hồi và tình trạng sức khỏe của người bệnh sau này.

  • Sử dụng thuốc: Người bệnh có thể được chỉ định một số loại thuốc để quản lý bệnh xơ vữa mạch vành như thuốc hạ mỡ máu, thuốc hạ huyết áp, thuốc hạ đường huyết, thuốc chống đông.
  • Các hoạt chất sinh học tự nhiên giúp cải thiện tuần hoàn mạch vành: Trong những thập niên trở lại đây, nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy, một số hoạt chất sinh học tự nhiên có trong các thảo dược truyền thống của các nước Á Đông như Đan sâm, Vàng đằng có khả năng ngăn ngừa sự phát triển của các mảng xơ vữa mạch bằng cách giảm cholesterol máu và chống viêm mạnh, đồng thời chống kết tập tiểu cầu, ngăn ngừa hình thành cục máu đông và giãn động mạch vành, nhờ đó giúp cải thiện lưu lượng máu đến tim, giảm đau thắt ngực và ngăn ngừa nhồi máu cơ tim hiệu quả. Tại Việt Nam, các hoạt chất này đã được nghiên cứu ứng dụng trong một số sản phẩm hỗ trợ cho người bệnh mạch vành, chẳng như tpcn Ích Tâm Khang. Với sự hỗ trợ từ các liệu pháp tự nhiên, rất nhiều người bệnh đã giảm được mức độ tắc hẹp mạch vành và các cơn đau thắt ngực, như chia sẻ của bà Loan, Đào Tấn, Hà Nội, một người mắc bệnh mạch vành lâu năm dưới đây là một ví dụ điển hình:

  • Can thiệp hoặc phẫu thuật giúp thông mạch vành bị tắc nghẽn: gồm có phương pháp nong mạch vành, đặt stent và phẫu thuật bắc cầu động mạch vành sử dụng những đoạn động mạch lấy từ khu vực khác trong cơ thể như tay, chân, ngực để bắc cầu cho dòng máu đi qua phần mạch vành bị tắc nghẽn.
  • Thay đổi lối sống: Việc thay đổi lối sống đóng một vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định đến 50% kết quả điều trị trong bệnh mạch vành. Theo các chuyên gia tim mạch Mỹ, việc thay đổi lối sống không bao giờ là quá muộn và nên được thực hiện càng sớm càng tốt.

+ Bỏ thuốc lá nếu đang hút hoặc tránh xa môi trường có khói thuốc lá.
+ Tìm và chọn cho mình những loại thực phẩm tốt cho tim mạch. Hạn chế các loại chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa trans có trong các loại mỡ động vật, thịt đỏ (thịt bò, thịt lợn) và các loại thực phẩm chế biến sẵn như bánh quy, bánh nướng, khoai tây chiên… nên chọn những loại chất béo từ cá, dầu olive. Hạn chế ăn muối và đường.
+ Người bệnh nên chủ động trong việc tập luyện thể dục thể thao. Đặt mục tiêu cho mình tập nhẹ nhàng tối thiểu 150 phút mỗi tuần hoặc 75 phút vận động mạnh mỗi tuần hoặc 30 phút mỗi ngày và tập tất cả các ngày trong tuần.
+ Theo dõi cân nặng để giảm cân, theo dõi bằng chỉ số BMI, có thể dễ dàng tính được bằng các công cụ trên internet.
+ Giải tỏa căng thẳng bằng thiền, yoga, các biện pháp tâm lý

Bệnh xơ vữa mạch vành là hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả những người mắc phải căn bệnh này. Hãy tránh xa những thói quen có hại nếu không muốn đối mặt với những biến chứng nguy hiểm do bệnh gây ra.

Xuân Bắc

Tham khảo

http://www.nytimes.com/health/guides/disease/coronary-heart-disease/overview.html 

http://www.mdguidelines.com/easyaccess/coronary-atherosclerosis/definition

http://www.mdguidelines.com/easyaccess/coronary-atherosclerosis/complications

http://www.hopkinsmedicine.org/health/healthy_heart/diseases_and_conditions/coronary-artery-disease-prevention-treatment-and-research

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

Chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên!